លោកសឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ។ ហុង មិនា
សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ «គ្មានបំណងរៀបការទេ»
លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ តែងតាំងដោយព្រះមហាក្សត្រ ដែលបានចូលនិវត្តកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន គឺជាឥស្សរជននយោបាយម្នាក់ ដែលបានជួយជ្រោមជ្រែងឪពុករបស់លោក ដើម្បីបង្កើតចលនាតស៊ូមួយ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ រហូតដល់មានការចរចា បង្កើតឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស ក្នុង ឆ្នាំ១៩៩១។
លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ កើតនៅ ឆ្នាំ១៩៤២ ក្នុងត្រកូលអ្នកមានជីវភាពធូរធារមួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានគេហដ្ឋាននៅជិតវិមានឯករាជ្យ។ លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ បានបញ្ជាក់ថា៖ «ទីតាំងរបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ADB សព្វថ្ងៃនេះ គឺជាអតីតផ្ទះកំណើតរបស់ខ្ញុំ ឪពុកម្ដាយរបស់ខ្ញុំ រៀបការនៅ ឆ្នាំ១៩៤០។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ខ្ញុំក៏បានចាប់កំណើតនៅទីនោះ ខ្ញុំជាកូនទីពីរ នៅក្នុងគ្រួសារ»។ ឪពុករបស់លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ គឺលោក សឺន សាន (សម្តេច បវរសេដ្ឋា សឺន សាន) ដែលជាអ្នកជាតិនិយមខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ មានដើមកំណើតនៅកម្ពុជាក្រោម។ លោក សឺន សាន ជាឥស្សរជននយោបាយល្បីល្បាញតាំងពីជំនាន់សង្គមរាស្រ្តនិយម ដែលដឹកនាំដោយសម្ដេចព្រះនរោត្តម សីហនុ។
នៅពេលគ្រប់អាយុចូលរៀន លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ បានចូលរៀននៅសាលា ម៉ាលិកា ព្រោះ «សម្ដេច ម៉ាលិកា» កាលនោះ បានយកចិត្តទុកដាក់ ចំពោះឪពុករបស់លោក។ សាលា ម៉ាលិកា ស្ថិតនៅខាងក្រោយ វត្តបទុម បច្ចុប្បន្ន ជាផ្ទះរបស់លោក ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភា។ «សម្ដេច ប៉េងប៉ោះ ត្រូវជាក្រុមគ្រួសារសម្ដេច យុគន្ធ ព្រះអង្គ យុគន្ធ ជាព្រះរាជបុត្រព្រះករុណា នរោត្តម ហើយលោកបានទាមទារឯករាជ្យឲ្យខ្មែរ នៅ ឆ្នាំ១៩០០ ជាមួយជនជាតិ បារាំង ម្នាក់ ក៏ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេច ដោយរដ្ឋាភិបាល បារាំង រករឿង លោកក៏ភៀសខ្លួនទៅនៅ សិង្ហបុរី»។ «សម្តេច ម៉ាលិការ» និង «សម្ដេច ប៉េងប៉ោះ» បានបង្កើតសាលា ម៉ាលិកា ដែលបងប្អូនលោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ទាំងអស់បានចូលរៀននៅសាលានេះ។
នៅក្នុងវ័យ ១២ ឆ្នាំ គឺនៅក្នុង ឆ្នាំ១៩៥៤ លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ បានបញ្ចប់ការសិក្សា នៅថ្នាក់បឋមសិក្សា នៅ ភ្នំពេញ ហើយបានចាកចេញពីស្រុកខ្មែរទៅបន្តការសិក្សានៅ ប្រទេសបារាំង រហូតបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យល្បីឈ្មោះនៅ ក្រុងប៉ារីស ដែលមានឈ្មោះថា Sorbonne ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំមានសំណាង បានឪពុកខ្ញុំ ឲ្យខ្ញុំនិងបងខ្ញុំ ទៅរៀននៅ បារាំង ចាប់តាំងពីមធ្យមសិក្សា ដល់សាកលវិទ្យាល័យ ដែលលោកតាខ្ញុំ ជួយឧបត្ថម្ភ ទើបមិនមានបញ្ហាក្នុងជីវិត»។
លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ រៀនខាងអក្សរសាស្រ្ត ទស្សនវិជ្ជា ទទួលបាននិទេ្ទសល្អ ទើបលោកអាចប្រឡងចូលសាកលវិទ្យាល័យល្បីឈ្មោះនៅ ទីក្រុងប៉ារីស បានជោគជ័យ។ «ខ្ញុំបានសិក្សានៅសាលាវិចិត្រសិល្បៈធំមួយនៅ ប៉ារីស ខ្ញុំបានជ្រើសរើសយកប្រវត្តិសាស្រ្តសិល្បៈ ឥណ្ឌា និងប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពលពីភូមា ថៃ ខ្មែរ ជ្វា ឥណ្ឌូនេស៊ី និង ចំប៉ា តំបន់យួនភាគកណ្ដាល ដូច្នេះហើយ ទើបខ្ញុំបង្រៀននៅមហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា និងបង្រៀនគ្រូឲ្យជំនួសខ្ញុំថែមទៀត»។
លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ រៀនពីអក្សរសាស្រ្ត ឡាតាំង ក្រិក វេយ្យាករណ៍បារាំង និងទស្សនវិជ្ជា ទាក់ទងនឹងសម័យបុរាណ។ លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ ក៏ត្រូវបានបញ្ជូនទៅ ទីក្រុងរ៉ូម ប្រទេសអ៊ីតាលី ដើម្បីរៀនជួសជុលវត្ថុបុរាណ ក្នុងក្របខណ្ឌរបស់អង្គការ យូណេស្កូ រយៈពេល ៦ ខែផងដែរ និងបានស្រាវជ្រាវពីតំបន់ទេសចរណ៍ធំៗ ដូចជានៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន អូស្រ្តាលី ដើម្បីមករៀបចំតំបន់ទេសចរណ៍នៅស្រុកខ្មែរ ដែលជំនាន់នោះ អង្គការ យូណេស្កូ បានរៀបចំតំបន់ទេសចរណ៍ពី សៀមរាប ទៅ ភ្នំគូលែន ប៉ុន្តែនៅ ឆ្នាំ១៩៧០ ប្រទេសកម្ពុជា បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសង្រ្គាម វៀតណាម ទើបធ្វើឲ្យខកខានក្នុងការអនុវត្តកិច្ចការទាំងអស់នោះ។
លោកឲ្យដឹងទៀតថា៖ «ខ្ញុំបានទៅសិក្សាស្រាវជ្រាវពីប្រាសាទមួយ នៅខាងត្បូង ឥណ្ឌា អស់រយៈពេលពីរឆ្នាំ ដើម្បីយកបទពិសោធមកជួយអភិរក្សប្រាសាទនៅស្រុកខ្មែរ ក៏ប៉ុន្តែចៃដន្យ ខ្មែរក្រហមមិនត្រូវការ ក៏ខកខានទៀត»។
លោក សឺន សូប៊ែរ្តិ៍ មិនបានរស់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមទេ ដោយអំឡុងពេលដែលខ្មែរក្រហមដឹកនាំប្រទេសលោកបានរស់នៅក្នុង ប្រទេសបារាំង ដោយបានបើកហាងលក់ទំនិញខ្នាតតូចមួយ សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតនៅទីនោះ។ លោកឲ្យដឹងទៀតថា៖ «ក៏ប៉ុន្តែលោកឪពុកខ្ញុំ និងឥស្សរជនដទៃទៀត បានសរសេរសំបុត្រទៅលោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅពេលនោះ ដើម្បីស្នើសុំមកស្រុកខ្មែរវាយតម្លៃពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម តែត្រូវបានបដិសេធដោយហេតុថា ខ្មែរក្រហម មានអាសនៈនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ»។ ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ត្រូវបានលើកយកទៅជជែកនៅ ទីក្រុងហ្សឺណែវ ក្នុង ឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលនៅពេលនោះ វៀតណាម សហភាពសូវៀត ចិន និង គុយបា បានប្រកាសគាំទ្រខ្មែរក្រហម ធ្វើឲ្យការជជែកនោះ មិនមានលទ្ធផលទេ។ «ទោះបីខ្ញុំមិនចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងចលនាតស៊ូ តែវិភាគទានរបស់ខ្ញុំគឺបានជួយដល់សមាគមខ្មែរទូទៅនៅបរទេស [General Association of Oversea Khmer] or AGKE ដើម្បីឧបត្ថម្ភចលនាតស៊ូរំដោះប្រទេសពីខ្មែរក្រហមនិងយួន»។
នៅពេលដែលកងទ័ព វៀតណាម ចូលមកកាន់កាប់អំណាចនៅស្រុកខ្មែរ ក្រោយពីបានផ្ដួលរំលំរបបខ្មែរក្រហមក្នុង ឆ្នាំ១៩៧៩ លោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ បានចាប់ផ្ដើមចូលរួមចលនាតស៊ូ ជាមួយឪពុករបស់លោក នៅតាមបណ្ដោយព្រំដែន ខ្មែរ ថៃ។ លោកបានដើរកាត់ព្រៃភ្នំ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ដើម្បីនាំស្បៀងជួយដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបានភៀសខ្លួនមកតាំងទីលំនៅ នៅតាមព្រំដែន ថៃ។ «ដោយពេលដែល យួន កំពុងឈ្លានពានខ្លាំងនោះ មានពួកមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិក និង ចិន បានឲ្យ ថៃ មកទាក់ទងឪពុកខ្ញុំ នៅ ក្រុងប៉ារីស ហើយបាននាំគាត់មកជាយដែន ដើម្បីប្រមូលចលនាតស៊ូ ហើយបង្កើតជារណសិរ្សជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ នៅ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៩ និងបានបង្កើតកងទ័ពនៅថ្ងៃ ទី៥ ខែមីនា។ ដំបូងកងទ័ពនោះជាកងទ័ពប្រឆាំងទៅនឹងចលនាខ្មែរក្រហមតែក្រោយមកក្លាយជាចលនាប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ យួន»។ នៅតាមព្រំដែន លោកបានជួយគាំទ្រប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យចូលរួមបង្កើតជាភូមិ និងបានបង្កើតឲ្យមានសាលារៀន សម្រាប់ក្មេងៗដែលកើតនៅតាមព្រំដែនរៀន។
«ដោយសារ អាមេរិក និង ចិន គាំទ្រឪពុកខ្ញុំ ទើបធ្វើឲ្យខ្ញុំ បានចូលរួមជាមួយលោកឪពុក ដើម្បីធ្វើនយោបាយ។យើងមានមោទនភាពណាស់ដែលបានចូលរួមក្នុងចលនារំដោះជាតិ ពី ឆ្នាំ១៩៧៩ រហូតដល់ ឆ្នាំ១៩៩១»។ នៅក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀង ទីក្រុងប៉ារីស ទើបលោក ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ បានចូលមក ភ្នំពេញ។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោត ឆ្នាំ១៩៩៣ គណបក្សនយោបាយរបស់លោក ឈ្នះបាន ១០ កៅអី នៅក្នុង រដ្ឋសភា។ លោកធ្វើជាអនុប្រធានទីពីររដ្ឋសភា។ «ខ្ញុំបានដឹកនាំគណប្រតិភូសភា កាលនោះយើងរួមគ្នាមានភាគីបី គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គណបក្ស ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច និងគណបក្ស សេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា បាននាំគ្នាចុះទៅ បាត់ដំបង។ កាលនោះ សមាជិកសភា មានភាពស្និទ្ធស្នាលគ្នាណាស់ ជិះឡានជាមួយគ្នា ម្នាក់ៗ បានរៀបរាប់ពីជីវិតគេ ពីការលំបាក កាលពីនៅក្មេង ជាពិសេសឯកឧត្ដម ឈាង វុន គាត់ធ្លាប់លក់នំប៉័ង»។ «ដល់វេនខ្ញុំ ខ្ញុំនិយាយថា ខ្មាសឯកឧត្ដមលោកជំទាវណាស់ ព្រោះខ្ញុំ កើតមកអត់មានវិបត្តិអីសោះ»។
មកដល់ពេលនេះ លោក សឺន ស៊ូប៊ែរ្តិ៍ មានអាយុ ៧២ឆ្នាំ ហើយ ប៉ុន្តែលោកមិនទាន់រៀបការទេ ហើយក៏គ្មានគំរោងរៀបការដែរ ដោយសារតែហួសពេលហើយ។ បើទោះបីលោកមិនមានបន្ទុកត្រូវចិញ្ចឹមប្រពន្ធ កូន ដូចបុរសខ្មែរភាគច្រើនក្តី ក៏លោកគឺជាអ្នកទទួលរ៉ាប់រងក្នុងការចិញ្ចឹមកុមារកំព្រារាប់សិបនាក់ នៅមជ្ឈមណ្ឌលកុមារកំព្រាចំនួនពីរដែលលោកបានបង្កើតឡើង៕
No comments:
Post a Comment